Ile kosztują przedterminowe wybory
Referendum i wybory finansuje kto inny — jedno budżet miasta, drugie budżet państwa. Szacowane kwoty, na co idą te pieniądze i skąd bierze się różnica.
Zakres tego tekstu
Artykuł podaje szacunki kosztów i zasady ich finansowania. Nie ocenia, czy wydatek był uzasadniony, i nie przypisuje nikomu odpowiedzialności za jego poniesienie — koszt bywa w tej kampanii argumentem, a serwis nie bierze udziału w sporze.
Dwa wydarzenia, dwóch płatników
Najczęstsze nieporozumienie brzmi: „miasto zapłaciło za wszystko". Tak nie jest. Referendum i wybory finansuje kto inny, bo to dwie różne instytucje prawne.
| Wydarzenie | Termin | Szacowany koszt | Kto pokrywa |
|---|---|---|---|
| Referendum w sprawie odwołania | 24 maja 2026 | około 4 mln zł | budżet Miasta Krakowa |
| Przedterminowe wybory prezydenta | 27 września 2026 | około 8 mln zł | budżet państwa |
Różnica wynika z przepisów, a nie z uznania. Referendum lokalne jest sprawą wspólnoty samorządowej, więc jego koszt obciąża budżet tej wspólnoty — Kraków sfinansował je ze środków pochodzących ze zwrotu podatku VAT, a decyzję o źródle podjęli radni. Wybory są natomiast zadaniem administracji wyborczej państwa i to budżet państwa je pokrywa.
To są szacunki, nie rozliczenie
Obie kwoty pochodzą z szacunków przedstawionych przez urząd miasta przed odpowiednimi głosowaniami. Ostateczne rozliczenie może się od nich różnić — zależy między innymi od liczby uruchomionych obwodów, frekwencji i tego, czy odbędzie się druga tura.
Na co idą te pieniądze
Warto wiedzieć, że większość tej kwoty wraca do mieszkańców. Największą pozycją są diety członków obwodowych komisji wyborczych — a to kilka tysięcy osób, które spędzają w lokalach kilkanaście godzin i liczą głosy. Do tego dochodzą:
- druk kart do głosowania i pozostałych dokumentów,
- przygotowanie i wyposażenie lokali, w tym urn i osłon zapewniających tajność,
- obsługa techniczna, transport dokumentów i ochrona,
- obwieszczenia i informacja dla wyborców.
Liczba „osiem milionów" czytana bez tego kontekstu sugeruje pieniądze, które gdzieś znikają. W rzeczywistości to koszt zorganizowania głosowania w kilkuset obwodach jednego dnia, w większości wypłacany osobom, które przy tym pracują.
Co, jeśli będzie druga tura
Druga tura to osobne głosowanie: ponownie trzeba uruchomić lokale, wydrukować karty i wypłacić diety komisjom. Oznacza więc dodatkowy koszt, również po stronie budżetu państwa. Czy do niej dojdzie, rozstrzygnie wynik pierwszej tury — wyjaśniamy to w artykule Co się dzieje po zamknięciu lokali.
Skąd wzięła się ta sytuacja
Wybory są przedterminowe, ponieważ mieszkańcy odwołali prezydenta w referendum. Przebieg tamtego głosowania, jego oficjalne wyniki i mechanizm progów opisujemy w artykule Referendum w Krakowie 2026, a zasady samych wyborów przedterminowych — w osobnym tekście.
Źródła
- 4 mln zł za referendum, 8 mln zł za nowe wybory. Miasto liczy koszty — Bankier.pl, szacunki urzędu miasta.
- Referendum w Krakowie za miliony. Radni zdecydowali, skąd wezmą pieniądze — Portal Samorządowy, źródło finansowania referendum.
- Wybory przedterminowe Prezydenta Miasta Krakowa — Delegatura Krajowego Biura Wyborczego w Krakowie.
- Referendum 2026 oraz Przedterminowe wybory prezydenta Krakowa — BIP Miasta Krakowa.
Serwis Kraków Wybiera nie jest źródłem urzędowym. Podane kwoty są szacunkami z chwili publikacji źródeł — wiążące są sprawozdania i uchwały budżetowe. Pełną listę materiałów znajdziesz na stronie Źródła.