Referendum w Krakowie 2026
Kalendarium od zawiązania komitetu referendalnego do odwołania prezydenta, oficjalne wyniki obu pytań i wyjaśnienie, dlaczego tego samego dnia prezydent stracił urząd, a rada miasta go zachowała.
Zakres tego tekstu
Artykuł relacjonuje przebieg i wynik referendum. Zarzuty formułowane wobec odwołanego prezydenta podajemy jako stanowisko inicjatorów — serwis ich nie rozstrzyga, nie ocenia i nie zajmuje stanowiska w sporze, który doprowadził do głosowania.
Punkt wyjścia
Aleksander Miszalski objął urząd prezydenta Krakowa po wyborach samorządowych w 2024 roku, wygrywając w drugiej turze. Niecałe dwa lata później mieszkańcy odwołali go w referendum — i to odwołanie jest bezpośrednią przyczyną głosowania 27 września 2026.
Kalendarium
- Zawiązanie komitetu referendalnego. Liczył 21 osób; jego pełnomocnikiem został Rafał Zontek, a na czele stanął Jan Hoffman, przewodniczący Rady i Zarządu Dzielnicy I Stare Miasto.
- Złożenie podpisów poparcia — ponad 130 tysięcy przy wymaganych 58 355, czyli 10 procent uprawnionych do głosowania.
- Komisarz wyborczy, po weryfikacji podpisów, zarządza referendum i wyznacza jego termin.
- Głosowanie w referendum, w godzinach od 7:00 do 21:00.
Co zarzucali inicjatorzy
Wniosek referendalny i kampania inicjatorów wskazywały przede wszystkim na rosnące zadłużenie miasta, sposób wprowadzania Strefy Czystego Transportu, podwyżki cen biletów komunikacji miejskiej i opłat za parkowanie, obsadzanie stanowisk w miejskich strukturach oraz brak dostatecznej przejrzystości i dialogu z mieszkańcami.
To lista zarzutów, a nie ustaleń. Referendum nie jest postępowaniem dowodowym — rozstrzyga o zaufaniu, a nie o tym, czy stawiane tezy były zasadne. Inicjatywa miała publiczne poparcie części polityków opozycji i była kontestowana przez zaplecze prezydenta; serwis nie relacjonuje tego sporu i nie przypisuje racji żadnej ze stron.
Oficjalne wyniki
W referendum zadano dwa pytania — o odwołanie prezydenta i o odwołanie rady miasta. Odpowiedzi były niemal identyczne, ale skutek zupełnie inny.
| Pytanie | Frekwencja | Wymagany próg | Za odwołaniem | Przeciw | Rozstrzygnięcie |
|---|---|---|---|---|---|
| Odwołanie Prezydenta Miasta Krakowa | 29,99% | 26,98% | 171 581 (97,93%) | 3 631 (2,07%) | ważne — prezydent odwołany |
| Odwołanie Rady Miasta Krakowa | 29,97% | 30,59% | 168 010 (96,16%) | 6 713 (3,84%) | nieważne — rada zachowała mandat |
Dlaczego rada została, skoro 96 procent było za jej odwołaniem
To najczęściej mylony fragment całej sprawy. Referendum jest ważne dopiero wtedy, gdy weźmie w nim udział co najmniej trzy piąte liczby osób, które głosowały w wyborze odwoływanego organu. Każdy organ ma więc własny próg — liczony od frekwencji w jego własnych wyborach.
Prezydenta wybrano w drugiej turze, w której głosowało mniej osób, więc jego próg wyniósł 26,98 procent. Radę wybrano w pierwszej turze, przy wyższej frekwencji, więc jej próg sięgnął 30,59 procent. Do urn poszło niemal dokładnie tyle samo osób w obu sprawach — i ta sama frekwencja jeden próg przekroczyła, a drugiego nie.
Rada miasta zachowała mandat nie dlatego, że mieszkańcy tego chcieli — za jej odwołaniem opowiedziało się 96 procent głosujących — lecz dlatego, że do ważności tego głosowania zabrakło frekwencji.
Co wydarzyło się potem
Odwołanie prezydenta uruchomiło procedurę wyborów przedterminowych. Prezes Rady Ministrów wyznaczył osobę pełniącą funkcję prezydenta do czasu objęcia urzędu przez następcę i zarządził wybory na 27 września 2026. Mechanikę tego etapu — kadencję, progi, drugą turę — opisujemy w artykule Jak działają wybory przedterminowe.
Uczestnicy referendum wśród kandydatur
Wśród osób kandydujących dziś na prezydenta Krakowa są także osoby zaangażowane po obu stronach referendum. Serwis nie wyróżnia nikogo opisem ani miejscem na liście — komplet profili, w jednakowej formie, znajdziesz na stronie Kandydaci.
Źródła
- Referendum 2026 w BIP-ie Miasta Krakowa — dokumenty i obwieszczenia komisarza wyborczego.
- Wyniki referendum w Krakowie — komunikat oficjalnego serwisu miejskiego.
- Aleksander Miszalski odwołany z urzędu prezydenta miasta Krakowa. Rada zostaje — Serwis Samorządowy PAP.
- Referendum w Krakowie. Podano oficjalne wyniki — TVN24.
Serwis Kraków Wybiera nie jest źródłem urzędowym. Wiążące są protokoły i obwieszczenia komisarza wyborczego. Pełną listę materiałów, z których korzystamy, znajdziesz na stronie Źródła.