Jak działają wybory przedterminowe
Dlaczego Kraków głosuje poza normalnym terminem, kto kieruje miastem do czasu wyborów, jak długo potrwa kadencja nowego prezydenta i dlaczego — w odróżnieniu od referendum — te wybory nie mają progu frekwencji.
Dlaczego wybory są przedterminowe
Wybory są przedterminowe, ponieważ 24 maja 2026 roku mieszkańcy Krakowa odwołali w referendum prezydenta miasta Aleksandra Miszalskiego.
Odwołanie organu w referendum uruchamia procedurę wyborów przedterminowych. Prezes Rady Ministrów zarządza je i wyznacza datę — stąd głosowanie 27 września 2026, a nie w terminie zwykłych wyborów samorządowych. Pełny kalendarz z terminami zgłoszeń i obwieszczeń znajdziesz na stronie Wybory.
Kto kieruje miastem do czasu wyborów
Po odwołaniu prezydenta miasto nie zostaje bez władzy wykonawczej. Prezes Rady Ministrów wyznacza osobę, która pełni funkcję prezydenta do czasu objęcia urzędu przez nowo wybranego prezydenta. W Krakowie został nią Stanisław Kracik, wcześniej jeden z zastępców odwołanego prezydenta.
Osoba pełniąca tę funkcję przejmuje kompetencje i obowiązki prezydenta, ale jej rola jest z założenia przejściowa — kończy się z chwilą objęcia urzędu przez osobę wybraną w tych wyborach.
Jak długo potrwa kadencja nowego prezydenta
To pytanie ma najmniej oczywistą odpowiedź. Nie zaczyna się nowa, pełna kadencja. Zgodnie z Kodeksem wyborczym (art. 389) osoba wybrana w wyborach przedterminowych sprawuje urząd do końca kadencji organów wybranych w zwykłych wyborach samorządowych — czyli tej, która trwa obecnie i rozpoczęła się po wyborach w 2024 roku.
W praktyce oznacza to, że nowy prezydent Krakowa nie będzie rządził pięć lat, lecz tyle, ile zostało do końca bieżącej kadencji. Kolejne zwykłe wybory samorządowe odbędą się w normalnym terminie, wspólnie z całym krajem.
Próg frekwencji: w tych wyborach go nie ma
Referendum, które doprowadziło do tych wyborów, miało próg ważności — było skuteczne dopiero przy odpowiednio wysokiej frekwencji. Stąd bierze się częste nieporozumienie: że w wyborach też trzeba „przekroczyć próg", żeby wynik był ważny.
Wybory progu frekwencji nie mają. Wynik jest ważny niezależnie od tego, ile osób weźmie udział w głosowaniu. Prezydentem zostanie osoba, która uzyska wymaganą większość głosów — także wtedy, gdy zagłosuje niewielka część uprawnionych.
Kiedy odbędzie się druga tura
Do wygranej w pierwszej turze potrzeba więcej niż połowy ważnych głosów. Jeżeli żaden kandydat tego nie osiągnie, 11 października 2026 odbędzie się druga tura z udziałem dwóch osób z najlepszym wynikiem. W drugiej turze wygrywa ta z nich, która otrzyma więcej głosów.
Serwis nie przesądza, czy druga tura się odbędzie — to zależy wyłącznie od wyniku głosowania. Wyniki, gdy będą znane, pojawią się na stronie Wyniki.
Co jeszcze warto wiedzieć
- Referendum dotyczyło również Rady Miasta Krakowa, ale rada nie została odwołana — te wybory obsadzają wyłącznie urząd prezydenta.
- Zasady samego głosowania są takie same jak w każdych wyborach samorządowych. Opisujemy je na stronie Jak głosować.
- Głosować mogą wyłącznie osoby stale zamieszkałe w Krakowie i ujęte w tutejszym rejestrze wyborców — szczegóły w artykule Głosowanie a zameldowanie.
Źródła
- wybory.gov.pl — serwis Państwowej Komisji Wyborczej.
- Przedterminowe wybory prezydenta Krakowa w BIP-ie Miasta Krakowa — obwieszczenia i komunikaty urzędu.
- Aleksander Miszalski odwołany z urzędu prezydenta miasta Krakowa. Rada zostaje — Serwis Samorządowy PAP, wynik referendum z 24 maja 2026.
- Kraków po odwołaniu Miszalskiego: najpierw komisarz, potem wybory — RMF24, o osobie pełniącej funkcję prezydenta.
Serwis Kraków Wybiera nie jest źródłem urzędowym i nie interpretuje przepisów. W razie wątpliwości rozstrzyga Państwowa Komisja Wyborcza albo urząd miasta. Pełną listę materiałów, z których korzystamy, znajdziesz na stronie Źródła.